Historia festiwalu
Z okazji 110. rocznicy urodzin Szymanowskiego, w dniach 5–8 października 1992 roku odbyły się Dni Pamięci Karola Szymanowskiego, które post factum należy uznać za pierwszy poświęcony kompozytorowi festiwal muzyczny w jego małej ojczyźnie. Organizatorem festiwalu wystąpił muzykolog Aleksander Polaczok, dyrektor powstałego w sierpniu 1991 r. jako miejskiej instytucji komunalnej Muzeum Kultury Muzycznej im. Karola Szymanowskiego. Nazwę Dni Pamięci Karola Szymanowskiego stosowano jeszcze dwokrotnie, do festiwali w latach 1993 i 2002. W roku 2003 zmieniono nazwę na Festiwal Muzyczny im. Karola Szymanowskiego, a w 2017 roku – na Jesień z muzyką Karola Szymanowskiego.
Kulminacyjnym punktem pierwszego festiwalu w 1992 r. był koncert Moniki Sikorskiej-Wojtachy, profesor Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach. W programie znalazły się dzieła Szymanowskiego (5 mazurków z op. 50, Etiuda b-moll z op. 4) i współczesnych polskich kompozytorów: Henryka Mikołaja Góreckiego, Bolesława Woytowicza, Artura Malawskiego, Jana Wincentego Hawla. Uczeń Sikorskiej-Wojtachy, laureat III Ogólnopolskiego Konkursu Młodych Pianistów im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem, Wojciech Stysz, na wspólnym koncercie z Ukraińcem Jurijem Bagmetem wykonał Don Juana z Masek op. 34 32. Monika Sikorska-Wojtacha i Wojciech Stysz mieli też występ w Kijowie w Budynku Nauczyciela, który został zorganizowany przez Polonijne Stowarzyszenie Oświatowo-Kulturalne im. A. Mickiewicza. Podczas kolejnego festiwalowego koncertu (pt. Od Elizawetgradu do Zakopanego) utwory Szymanowskiego (Fantazja op. 14 na fortepian, niektóre Pieśni kurpiowskie na głos i fortepian, transkrypcja na skrzypce i fortepian Pieśni Roksany z Króla Rogera i Taniec z Harnasiów) zostały wykonane przez miejscowych muzyków — pianistkę Olgę Chabło (Kobylko), Marynę Huzanową (śpiew), Natalię Chiłobokową (skrzypce), Switłanę Koncedałową i Walerię Stiopiczewą (fortepian).
Imprezy towarzyszące konferencji naukowej Karol Szymanowski a Ukraina, zorganizowanej w Kropywnyckim 28–30 września 1993 roku, uważano za drugi festiwal. W sali koncertowej Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. Wynnyczenki (byłego żeńskiego gimnazjum, gdzie w 1919 roku serię koncertów dali Szymanowski i Neuhaus), artystki z Moskwy – śpiewaczka Galina Pisarenko i pianistka Ełła Sielkina (uczennica H. Neuhausa) – wykonały Pieśni muezina szalonego op. 42. Po raz pierwszy zabrzmiały te pieśni ze sceny koncertowej w mieście, w którym zostały napisane. Również po raz pierwszy wykonano w Kropywnyckim cztery z Siedmiu pieśni do słów Jamesa Joyce’a na głos i fortepian op. 54 i dwie z Pieśni kurpiowskich na chór mieszany (Miejski Chór Kameralny, dyrektor artystyczny i dyrygent Jurij Lubowycz).
Organizatorem jubileuszowych Dni Pamięci Karola Szymanowskiego 19–25 listopada 2002 roku (trzeciego festiwalu) wystąpiło Stowarzyszenie Polaków „Polonia” im. K. Szymanowskiego w Kropywnyckim, na czele którego stanął w tym właśnie roku Aleksander Polaczok. Współorganizatorami przedsięwzięcia były Konsulat Generalny RP w Kijowie oraz Związek Polaków na Ukrainie. Miejski Chór Kameralny pod batutą J. Lubowycza po dziesięciu latach wykonał jedną z Pieśni kurpiowskich (A chtóz tam puka), artyści z Kijowa Taras Jaropud (skrzypce) i Anna Seredenko (fortepian) wykonali Sonatę na skrzypce i fortepian op. 9, muzycy z Kropywnyckiego Kateryna Tretiakowa (sopran) i Olga Titowa (fortepian) wykonali pieśń Daleko został cały świat z op. 2, a Dymitr Polaczok (fortepian) – Preludium nr 7 z op. 1. Ciekawostką było prawykonanie transkrypcji trzech mazurków z op. 50 zespołem kameralnym „Elizawetgradzkie Kolegium Muzyczne” w aranżacji Switłany Koncedałowej na flet, wiolonczelę i fortepian.
Podczas kolejnych Festiwali Muzycznych im. K. Szymanowskiego w latach 2003–2004 i 2007–2009 w Kropywnyckim po raz pierwszy wykonanych zostało pięć pieśni z cyklu Pieśni miłosne Hafiza (polski przekład S. Barącza) na głos i fortepian op. 24. Zaprezentowali je kijowianki Iryna Dacenko (sopran) i Ołeksandra Marcynczyk. Inni artyści z Kijowa, wykonali pieśni Daleko został cały świat i Czasem, gdy długo z Sześciu pieśni do słów K. Tetmajera op. 2, Łabędź op. 7 (Ludmyła Wojnarowska, sopran i Anna Seredenko, fortepian), Cztery pieśni z Siedmiu pieśni do słów Jamesa Joyce’a op. 54 (Ł. Wojnarowska i Jewhen Gromow, fortepian), Wyspę syren i Kalypso z cyklu Metopy op. 29 (J. Gromow), Sonatę op. 9 (Anna Mokanu, skrzypce i Ołeksandra Marcynczyk, fortepian); Anna Asiejewa, skrzypce) i Ludmiła Noczowska, fortepian). Sonatę d-moll op. 9 grali też Igor Czerniawski (skrzypce) i Stanisław Kalinin (fortepian) z Charkowa, natomiast Trzy kaprysy Paganiniego op. 40 – Walerij Titiszew (skrzypce) i Switłana Koncedałowa (fortepian) z Kropywnyckiego.
Głównym organizatorem koncertów muzyki Szymanowskiego na Ukrainie w latach 2010–2011 był Instytut Polski w Kijowie. Dzięki jego wsparciu w sali Filharmonii Obwodowej zabrzmiały: II Kwartet smyczkowy op. 56 (po raz pierwszy w Kropywnyckim, grał kijowski zespół Post Scriptum ), II Sonata fortepianowa op. 21 (Jonathan Powell z Wielkiej Brytanii), Mity op. 30 (Sonia Suldina — skrzypce, J. Powell — fortepian), Metopy op. 29 (J. Powell). Wszystkie utwory Szymanowskiego na skrzypce i fortepian oprócz Kołysanki op. 52 i dwóch utworów nieobjętych numeracją opusową, w tym po raz pierwszy w Kropywnyckim Romans D-dur na skrzypce i fortepian op. 23 wykonali Lidia Futorska — skrzypce, Iwan Pachota — fortepian, Marianna Humetska — fortepian.
Jubileuszowy X Festiwal odbył się w dniach 3–12 października 2012 r. Festiwal był poświęcony 130. rocznicy urodzin i 75. rocznicy śmierci K. Szymanowskiego, 140. Rocznicy urodzin A. Skriabina oraz 150. rocznicy urodzin K. Debussy'ego. Przewyższył on poprzednie festiwale pod względem rozmachu i różnorodności gatunkowej. Stało się to dużo miarą dzięki zakupowi przez Kropywnycki College Muzyczny fortepianu koncertowego Bechstein (2010 r.) oraz bezcennemu darowi Igora Krutego – fortepianu Steinway (2012 r.). Od tego czasu sala college'u spełnia najwyższe wymagania muzyków. Wydarzeniami o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym stały się konferencja naukowa „Karol Szymanowski i jego mała ojczyzna”, premierowe wykonania w Ukrainie cyklu chóralnego K. Szymanowskiego „Sześć pieśni kurpiowskich” (Miejski Chór Kameralny pod dyrekcją J. Lubowycza) oraz utworów angielskiego kompozytora irańskiego pochodzenia K. Sorabji (J. Powell). Zabrzmiały też trzy z Preludiów op. 1, Etiuda nr 3 z op. 4, dwa z 20 mazurków op. 50, trzy z Czterech tańców polskich, Maski op. 34 (J. Powell z Wielkiej Brytanii, Pawieł Rajkierus z Sankt Petersburga), I część Sonaty d-moll op. 9 (Natalia Karaban — skrzypce, S. Koncedałowa — fortepian). W konferencji wzięli udział muzykolodzy z Polski, Wielkiej Brytanii, Rosji, Ukrainy i Chin. Ważnym elementem festiwalu był projekt artystyczny historyka sztuki Konstantego Uczitiela „Geniusz miejsca”, który połączył Kropywnycki i Krywy Róg. W jego ramach pianiści z Sankt Petersburga, przedstawiciele szkoły Neuhausa, wykonali między innymi kilka utworów K. Szymanowskiego (Paweł Rajkerus), pierwszy koncert fortepianowy D. Szostakowicza (Piotr Łauł) z towarzyszeniem orkiestry kameralnej „Concertino” (kierownik – Natalia Chiłobokowa). Podczas festiwalu wystąpił również pianista ze Lwowa Oleh Rudnicki. Oprócz koncertów odbyły się prezentacje wystawy „Odrodzone arcydzieła”, wydawnictw nutowych i książkowych, spotkania twórcze itp. Współpracowniczka Narodowego Muzeum w Krakowie B. Szumowska zaprezentowała nowe filmy dokumentalne o K. Szymanowskim i nakręciła podczas festiwalu materiał do kolejnego.
XI Festiwal Muzyczny im. K. Szymanowskiego (28 września – 4 października 2013 r.) był poświęcony 150. rocznicy urodzin F. Blumenfelda, 140. rocznicy urodzin S. Rachmaninowa, 100. rocznicy urodzin W. Lutosławskiego oraz 100. rocznicy premiery „Święta wiosny” I. Strawińskiego. Odbyło się sześć koncertów, podczas których wystąpili pianiści P. Łauł, P. Rajkierus, Olga Skorbiaszczenskaja, Natalia Uczitiel (wszyscy – Sankt Petersburg), Nadieżda Rubanienko (Salzburg), Miejski Chór Kameralny (dyrygent – J. Lubowycz), zespoły folklorystyczne „Babski Kozaczok” (Kijów) pod dyrekcją Iryny Kłymenko, „Mlynochok” (Kropywnycki) pod dyrekcją S. Koncedalovej, „Krynytsia” (wieś Jurczycha, rejon kamianski, obwód czerkaski) pod dyrekcją W. Wojcechiwskiej. Międzynarodowa konferencja naukowa „Blumenfeldowie: rodzina na skrzyżowaniu kultur” towarzyszyła otwarciu wystawy i prezentacji: książki Didiera van Moera „Karol Szymanowski” (Paryż 2008, z udziałem autora), krótkometrażowego filmu dokumentalnego „Karol Szymanowski i jego mała ojczyzna” (reżyser – B. Szumowska, 2012). Projekt artystyczny K. Uczitiela „Geniusz miejsca” otrzymał w tym roku nazwę „Droga Świętej Wiosny” i dzięki Fundacji I. Strawińskiego w Lozannie objął nie tylko Kropywnycki i Krywy Róg, ale także Ustyług w obwodzie wołyńskim, Oranienbaum i in.
XII Festiwal (3-24 października 2014 r.) odbył się pod hasłem „Artysta, patriota, obywatel”. Był poświęcony 200. Rocznicy urodzin T. Szewczenki, 50. rocznicy śmierci H. Neuhausa, 130. rocznicy urodzin N. Neuhaus i S. Szymanowskiej, 120. rocznicy – J. Iwaszkiewicza, 125. rocznicy – L. Rewuckiego, 135. rocznicy – S. Ludkewycza. W związku z rosyjską agresją na Ukrainę geografia uczestników festiwalu była ograniczona: obwód kirowogradzki, obwód czerkieski, Kijów. W kościele Świętego Ducha w Kropywnyckim odbyła się msza upamiętniająca H. I N. Neuhauzów oraz S. Szymanowską, po której zabrzmiała kantata „Stabat Mater” J. Pergolese w wykonaniu chóru i orkiestry kameralnej Kropywnyckiego Kolegium Muzycznego (chórmistrz – O. Truszyna, kierownik – N. Chiłobokowa). Miejski chór kameralny wykonał utwory ukraińskich kompozytorów, A. Lachowycz – 30 inwencji J.S. Bacha, A. Romanowa – utwory B. Latoszynskiego i O. Skriabina. Program koncertu uzupełniły wykłady: „S. Ludkewycz. Symfonia-kantata „Kaukaz” (T. Gnatiw), „M. Łysenko. Kantata „B’jut porohy” (O. Korczowa), „Bachowskie inwencje”, „Pianistyczny „kod Neuhausa” (A. Lachowycz) oraz wystawy: „Listy przez żelazną kurtynę”, „Portret Karola Szymanowskiego z Elizawetgradu”, „Jarosław Iwaszkiewicz i Ukraina”. Odbyły się również prezentacje publikacji I. Sikorskiej (z okazji 25-lecia działalności krytyczno-muzycznej) oraz albumu fotograficznego „Kirowogradszczyzna w zwierciadle czasu. Sztuka muzyczna” z udziałem autorów-redaktorów A. Polaczoka i M. Dołgich. Tradycyjne dla festiwali zwiedzanie pokoju-muzeum kompozytora w szkole ogólnokształcącej im. K. Szymanowskiego tym razem zostało uzupełnione wizytą w rodzinnej miejscowości jego siostry śpiewaczki S. Szymanowskiej we wsi Petrowe (dawniej Orłowa Bałka) pod miastem Znamjanką w obwodzie kirowogradzkim. Podczas festiwalu odbyło się odsłonięcie tablic pamiątkowych poświęconych K. Szymanowskiemu oraz M. Horomanskiemu. W ostatnim wydarzeniu wziął udział konsul generalny Polski w Kijowie Rafał Wolski.
XIII Festiwal (3 października – 4 listopada 2015 r.) pod hasłem „Szymanowski i Latozynski” został poświęcony 120. rocznicy urodzin B. Latozynskiego, który kilka lat swojego dzieciństwa spędził na terenie obwodu kirowogradzkiego. Ważnym punktem programu festiwalu była prezentacja filmu „Karol Szymanowski: ukraińskie ścieżki polskiego geniusza” – pierwszego ukraińskiego filmu dokumentalnego o kompozytorze. Miejski chór kameralny (dyrygent – J. Lubowycz) przygotował monograficzny program z utworów autora „Koncertu słowiańskiego” (zjawisko dość rzadkie w skali całej Ukrainy). Kwartet smyczkowy „Cordes” wykonał Pierwszy kwartet K. Szymanowskiego op. 37, a także utwory B. Latoszynskiego, W. Lutosławskiego, M. Skoryka, W. Sylwestrowa i innych. Podczas koncertu pianistów A. Lachowycza i A. Romanowej zabrzmiała Fantazja K. Szymanowskiego (A. Lachowycz), utwory B. Latozynskiego i in. Muzykolog Maryna Czerkaszyna-Gubarenko zaprezentowała swoje książki „Teatr operowy w zmiennej czasoprzestrzeni” oraz „Wiersze o muzyce i muzykach”, muzykolog Tamara Hnatiw przeczytała referat „Paul Hindemith – twórca neoklasycyzmu w muzyce”. Wystąpił również chór mieszany (dyrygent – N. Szost) i orkiestra kameralna (kierownik – N. Chiłobokowa) Kropywnyckiego Koledżu Muzycznego, zespoły folklorystyczne „Hulajhorod”, „Mlynochok” i inne.
Od 29 września do 4 listopada 2016 r. odbywał się XIV Festiwal. Jego kluczowym wydarzeniem był koncert Olgi i Natalii Pasicznyk (Pasiecznik), podczas którego wykonały one pięć Dwunastu pieśni Kurpówskich na głos i fortepian K. Szymanowskiego (Wysła burzycka, Ściani dumbek, U jeziorecka, Lecioły zorazie, Bzicem kunia), utwory kompozytorów ukraińskich i innych. Wystąpili również Paweł Kacznow (Ukraina-Austria, fortepian), kwartet smyczkowy „Cordes” (Kijów), kwartet „DuoDuo” (Lwów). Po raz pierwszy w Kropywnyckim zabrzmiały jako cykl Trzy pieśni do słów Dymitra Dawydowa op. 32 na głos i fortepian K. Szymanowskiego, pieśni Iryny Gubarenko, Walentyna Sylwestrowa, Mychajła Szuch, a także monoopera „Listy miłości” Witalija Gubarenki w wykonaniu Walerii Tulis (sopran) i Olgi Waszczuk (fortepian) z Kijowa. Słowo wstępne wygłosiła M. Czerkaszyna-Gubarenko. Podczas festiwalu odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą J. Iwaszkiewiczowi na budynku dawnego gimnazjum męskiego, w którym on się uczył.
XV festiwal odbył się po raz pierwszy pod nazwą „Jesień z muzyką Karola Szymanowskiego” (1 września – 30 listopada 2017 r.). poświęcony 135. rocznicy urodzin i 80. rocznicy śmierci K. Szymanowskiego. W programie ukazały się Harnasie op. 55 w wersji na dwa fortepiany (transkrypcja Grażyny Bacewicz, opracowanie wykonawcze Andrzeja Tatarskiego). Planowane wykonanie tego utworu przez Joannę Domańską i Andrzeja Tatarskiego w Kropywnyckim niestety nie doszło do skutku (zrealizowano jedynie wykonanie w Kijowie, w małej sali Narodowej Akademii Muzycznej im. P. Czajkowskiego). Natomiast w Kamionce i Kropywnyckim A. Tatarski zagrał recitale, na których zabrzmiały Wariacje op. 3 i Etiuda nr 3 z op. 4 K. Szymanowskiego, kompozycje I. Paderewskiego i innych. Tamże J. Powell po raz pierwszy w tych miejscowościach wykonał Preludium i Fugę cis-moll oraz Dwie mazurki op. 62, a także Fantazję op. 14 i Metopy op. 29 K. Szymanowskiego, balet I. Strawińskiego „Petruszka” w autorskiej transkrypcji na fortepian i inne utwory. Podczas otwarcia w Kropywnyckim wystawy Karol Szymanowski – od Tymoszówki do Lozanny, przygotowanej przez Gabinet Zbiorów Muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (autorstwa Elżbiety Jasińskiej-Jędrosz) grano Preludia nr 2 i 5 z op. 1 (studentki Koledżu Muzycznego w Kropywnyckim: Maryna Tkaczenko i Alona Błochina), Pieśń Roksany z Króla Rogera oraz Preludium nr 1 op. 1 w transkrypcji na skrzypce i fortepian Grażyny Bacewicz (studentka Koledżu Muzycznego w Kropywnyckim Maria Polaczok – skrzypce, Switłana Koncedałowa – fortepian). Wspomniana wystawa była eksponowana także w Kamionce i Kijowie. Podczas otwarcia wystawy w Kijowie wystąpili Iryna Dacenko (sopran), O. Marcynczyk (fortepian), zespół folklorystyczny „Perekotypołe”. Mówili A. Polaczok, A. Kałenyczenko, T. Kara-Wasyljewa, O. Mokanu oraz kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Ukrainie T. Dederko.
W ramach XVI Festiwalu (3 października – 3 listopada 2018 r.) odbyły się spotkania z ukraińskim kompozytorem Wołodymyrem Gubą, autorem muzyki do ponad 150 filmów fabularnych i animowanych. Koncerty i kursy mistrzowskie pianistki Joanny Domańskiej, wybitnej znawczyni i interpretatorki muzyki K. Szymanowskiego odbyły się w Kropywnyckim, Czerkasach oraz w Narodowej Akademii Muzycznej im. P. Czajkowskiego w Kijowie. Dużym zainteresowaniem cieszył się również koncert młodej włoskiej pianistki Stefanii Argentieri, reprezentującej Akademię Muzyczną im. Aldo Ciccoliniego w Trani we Włoszech, oraz kursy mistrzowskie (w Kijowie i Kropywnyckim) jej rodaka Alfonsa Soldano, autora pierwszej książki o kompozytorze polskiego pochodzenia Serhiju Bortkiewiczu. Podczas koncertu S. Argentieri zaprezentowano właśnie kilka utworów S. Bortkiewicza, a także kompozycje P. Czajkowskiego, R. Schumanna, O. Respighiego i K. Szymanowskiego (Preludium z op. 1). Program festiwalu uzupełniły koncerty duetu Igor Pacowski (wiolonczela) – Andrij Wasin (fortepian), Miejskiego Chóru Kameralnego z Kropywnyckiego pod dyrekcją Jurija Lubowycza. Ekskluzywny program „Parallele folklorystyczne i klasyczne” przygotowały zespół folklorystyczny „Młynoczok”, chór żeński „Prima Vista”, soliści Anastazja Bezaj (sopran) i inni. Odbyło się również otwarcie wystawy „Kwietniki Makara Muchy” (Kamionka) i inne wydarzenia.
XVII Festiwal (2–30 października 2019 r.) rozpoczął się koncertem zespołu „Trio Śląskie”, który wykonał utwory polskich kompozytorów XX–XXI wieku: M. Chyżyńskiego, J. Świdra, M. Góreckiego, a także czeskiego kompozytora XIX wieku F. Lessla i in. Jonathan Powell zapoznał publiczność w Kropywnyckim i Czerkasach z utworami F. Blumenfelda, O. Stańczyńskiego, G. Koniusza, S. Rachmaninowa i oczywiście K. Szymanowskiego („Szeherezada” z cyklu „Maski” op. 34). Oksana Nikitiuk (mezzosopran) i Dmytro Tawanec` (fortepian) wykonali utwory W. Sylwestrowa, W. Lutosławskiego i K. Szymanowskiego (niektóre pieśni do słów K. Tetmajera, D. Dawydowa) oraz Andrija Dorofejewa (fortepian, Ukraina–Polska), który zagrał utwory K. Szymanowskiego (6 etiud z op. 33), L. Godowskiego i J. Zarębskiego. Podczas festiwalu odbyło się również 11 prezentacji monografii zbiorowej "Szymanowski, Blumenfeldowie, Neuhausowie: muzyczne rodziny na skrzyżowaniu kultur”, wydanej przy wsparciu Ukraińskiej Fundacji Kultury. Książka została wysoko oceniona przez kompozytorów Leonida Grabowskiego i Ołeksandra Szczetynskiego, muzykologów Wołodymyra Grabowskiego, Olgę Gołyńską, Tetianę Husarczuk, Ołenę Zinkiewycz, Walentynę Kuzyk, Oksanę Łetyczewską, Tamarę Newinczanę, Annę Seredenko, Hałynę Stepanczenko, Olenę Taranczenko (Kijów); Hryhorija Ganzburga, Ołenę Pinczuk, Ludmiłę Szapowałową (Charków); Ninę Dykę (Lwów); Irynę Ryabcewę (Dnipro) i inne osoby obecne na prezentacjach. Podczas prezentacji wystąpili z wykonaniem utworów K. Szymanowskiego: w Kijowie – Artem Lachowycz (fortepian), Oksana Nikitiuk (sopran), Maria Polaczok (skrzypce) i Switłana Koncedałowa (fortepian); we Lwowie – Oksana Rapita, Myrosław Drahan, Ulana Selska, Oksana Bassa (fortepian), Natalia Dytiuk (sopran); w Odessie – Olga i Jurij Szczerbakowy (fortepian). W Kropywnyckiej Szkole Muzycznej nr 2 im. J. Mejtusa odbyło się spotkanie twórcze z członkiem Narodowego Związku Kompozytorów Ukrainy Antonem Karmazinem, podczas którego jego utwory wykonała autorka i pianistka Olga Kasatkina. W kościele Świętego Ducha tradycyjnie sprawowano liturgię z udziałem solistów, chóru mieszanego i orkiestry kameralnej Kropywnyckiego Koledżu Muzycznego. Oprócz Karola Szymanowskiego, Henryka Neuhausa, Feliksa Blumenfelda i Jarosława Iwaszkiewicza, podczas liturgii uczczono również pamięć pisarza Jurija Oleszy oraz żołnierzy Włodzimierza Dunina-Żuchowskiego i Grzegorza Doliwy-Dobrowołskiego, którym podczas festiwalu odsłonięto tablice pamiątkowe. W odsłonięciu tablic i koncercie „Śląskiego Trio” uczestniczyli konsulowie Wydziału Konsularnego Ambasady RP na Ukrainie, Jacek Gocłowski i Przemysław Pierz.
XVIII Festiwal (2–11 października 2020 r.) odbył się przy wsparciu finansowym Ukraińskiej Fundacji Kultury w wyjątkowych warunkach pandemii koronawirusa. Pandemia uniemożliwiła udział zagranicznych artystów, jednak dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności w kalendarzu festiwalowym oraz tymczasowemu, krótkotrwałemu złagodzeniu ograniczeń kwarantanny udało się zrealizować wszystkie zaplanowane działania offline. Jednocześnie główne koncerty odbywały się w formacie online (obowiązkowy warunek Ukraińskiej Fundacji Kultury, który przyczynił się do rozwoju medialnego festiwalu). Opracowano również stronę internetową, uruchomiono i wypełniono kanał YouTube oraz stronę festiwalu na Facebooku.
Festiwal objął osiem ukraińskich wsi i miast, w których urodził się, przebywał, mieszkał i tworzył Karol Szymanowski: Tymosziwka, Werbiwka, Kamjanka, Znamjanka, Petrowe, Kropywnycki, Czerkasy i Kijów. Wydarzenie było poświęcone 145. rocznicy urodzin muzy kompozytora – wybitnej ukraińskiej artystki, mistrzyni i działaczki kulturalnej Natalii Dawydowej, a także 120. rocznicy założonej przez nią spółdzielni rzemiosła ludowego „Werbiwka”. Z okazji tych jubileuszy odbyła się artystyczna pielgrzymka do wsi Werbiwka w dniu urodzin Natalii Dawydowej, otwarcie wystawy „Powrót do domu” (prace Jewmena Pszeczenki, Wasyla Dowgoszyji, Anny Sobaczko-Szostak, Paraski Własenko z kolekcji Ukraińskiego Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej), prezentacja albumu „Awangarda i modernizm w sztuce ludowej lat 1910–1930”, prezentacja katalogu Tetiany Kara-Wasyljewej i Georgija Kowałenki „Malarstwo igłą. Artyści awangardy i sztuka haftu”, prezentacja książki Teresy Chylińskiej „Karol Szymanowski. Romans, którego nie było? (Między Tymoszówką a Werzbówką)”, koncert „Pieśni Tymoszówki” (zespół folklorystyczny „Młynoczok”).
Inny mini-cykl festiwalowy składał się z dwóch koncertów filharmonicznych „K. Szymanowski i J. Brahms” (Ksenija Moroz, skrzypce, Alina Romanowa, fortepian) oraz „K. Szymanowski i S. Prokofiew” (Artem Liachowicz (fortepian). Emocjonalne i intelektualne wykonanie kijowskich artystów pozwoliło odebrać muzykę patrona festiwalu w kontekście twórczości jego wielkich poprzedników i współczesnych.
Charakterystyczna dla koncepcji festiwalu obecność współczesnej muzyki akademickiej znalazła w tym roku odzwierciedlenie w twórczym spotkaniu i prezentacji muzyki elektroakustycznej autorstwa jednego z uznanych liderów tego nurtu w Ukrainie, kompozytorki Alły Zahajkewycz, oraz „konstruktora” muzycznego, artysty dźwiękowego i muzyka eksperymentalnego V4W. ENKO (Jewhenija Waszczenki).
Program XIX festiwalu, który odbył się w dniach 3–13 października 2021 r., obejmował 15 imprez festiwalowych. Festiwal otrzymał dofinansowanie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów RP w ramach zadania publicznego pomocy polskiej diasporze i Polakom za granicą w 2021 r. dzięki „Fundacji Wolność i Demokracja” (Warszawa), która włączyła wydarzenie do swojego projektu pod nazwą „Wielka polska rodzina – popularyzujemy polską kulturę na Ukrainie”.
Długimi i gorącymi brawami publiczność festiwalu nagrodziła Andrzeja Tatarskiego – znanego pianisty, pedagoga, pierwszego wykonawcę w Polsce cyklu „Katalog ptaków” Oliviera Messiaena. W inspirującym wykonaniu maestro zabrzmiały Etiuda i Fantazja Karola Szymanowskiego, poświęcone Natalii i Henrykowi Neuhausom, jego mazurki, utwory F. Chopina, F. Schuberta-F. Lista, I. Paderewskiego, H. Wieniawskiego-J. Wieniawskiego, A. Hinastery. Następnego dnia A. Tatarski, który jest członkiem jury ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów pianistów i zespołów kameralnych, poprowadził warsztaty w Kropywnickim Zawodowym Koledżu Muzycznym.
Cztery koncerty zespołu smyczkowego „LVIV SOLO” pod batutą Modesta Mencinskiego odbyły się w Kropywnyckim, Tymoszówce, Kamionce i Czerkasach. Dyrygent zaproponował nietypowy format: program składał się z występów każdego członka zespołu z towarzyszeniem kolegów. Inspirujące występy młodych solistów i dyrygenta nie pozostawiły publiczności obojętną.
Artystyczną kulminacją festiwalu był koncert „Kompozytor Ołeksandr Szczetynski przedstawia: K. Szymanowski i muzyka czterech stuleci”. Utwory K. Szymanowskiego, N. Paganiniego, W. Bibika i O. Szczetynskiego zabrzmiały w wykonaniu Romana Ijewskiego (flet), Marii Polaczok (skrzypce) i Ołeksandra Szczetynskiego (fortepian).
W dniu urodzin wielkiego Karola, po mszy świętej ku czci Szymanowskich, Neuhausów i Blumenfeldów, odbył się występ Orkiestry Kameralnej Kropywnickiego Muzycznego Koledżu pod dyrekcją Natalii Chyłobokowej.
W holu Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. D. Czyżewskiego odbyło się otwarcie wystawy „DNA ukraińskiego haftu awangardowego”, stworzonej przez platformę muzeum internetowego UaHeritage, a także prezentacja muzeum internetowego UA.Heritage.
Dwa edukacyjne wydarzenia festiwalowe odbyły się pod hasłem „Wokół K. Szymanowskiego”. Nowe dane o rodzinie Goldenbergów z Elizawetgradu ujawniła muzykolog Maryna Dołgich. O związkach K. Szymanowskiego i M. Łysenki ze Znamjanką opowiedziano w Znamjanskiej Szkole Muzycznej im. M. Łysenki.
XX Festiwal pod hasłem „Polsko-ukraińska solidarność kulturalna w czasie wojny” (2–21 października) był reakcją na pełnoskalową agresję Rosji na Ukrainę. Głównymi wydarzeniami były koncerty i warsztaty autorytatywnego polskiego pianisty, profesora Akademii Muzycznej w Łodzi Wojciecha Kubicy, który nie przestraszył się ostrzału rakietowego i wykazał solidarność z Ukraińcami w trudnym momencie. W. Kubica grał utwory kompozytorów F. Chopina, K. Szymanowskiego, R. Palestra, każdy z nich walczył o niepodległość Polski przeciwko moskiewskiej dominacji. Przyjazd artysty do Kropywnyckiego stał się możliwy dzięki współpracy z projektem „Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Wielcy Twórcy. Roman Palester” (Lwów, Kropyvnytskyi)”, który został realizowany przez organizację pozarządową „Stowarzyszenie Pierwszorzędnych Inicjatyw” (Szczecin) i dofinansowany z Funduszu Wspierania Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej.
Kwartet smyczkowy „Feniks” Lwowskiej Filharmonii Narodowej im. Myroslava Skoryka, podobnie jak W. Kubica, wystąpił na obu festiwalach. Po tym, jak 12 września zespół zaprezentował we Lwowie na festiwalu „Wielcy Twórcy. Roman Palester” program kwartetów Romana Palestra, Karola Szymanowskiego i Jewhena Stankowycza, został zaproszony do Kropywnyckiego, gdzie 21 października zaprezentował swoją sztukę po raz pierwszy w tym mieście.
Występ lwowskiego pianisty Jewhena Romanowa zapadł w pamięć premierowym wykonaniem w Kropywnyckim Sonatiny op. 12 Józefa Koflera, który zginął podczas Holokaustu, oraz Trzech ekspresji Tadeusza Majerskiego. W programie znalazły się również Preludium Wasyla Barwińskiego, Pięć preludiów op. 44 Borysa Latoszynskiego, Koncertowy polonez nr 2 op. 7 M. Łysenki oraz 2 etiudy z op. 33 K. Szymanowskiego.
W ramach festiwalu odbyły się dwie liturgie ku pamięci Sołomii Kruszelnickiej oraz rodzin Szymanowskich, Neuhausów i Blumenfeldów z udziałem orkiestry kameralnej filharmonii obwodowej „Concertino” pod dyrekcją Natalii Chiłobokowej, prezentacja-koncert „K. Szymanowski, J. Mejtus i ich naśladowcy”, otwarcie wystaw „Festiwal „Jesień z muzyką Karola Szymanowskiego”: 30 lat kształtowania się i rozwoju” oraz „Henryk Neuhaus i Karol Szymanowski. Ukraina w życiu i twórczości wybitnych muzyków”, prezentacja „Muzyka K. Szymanowskiego i R. Palestra” na Międzynarodowym Festiwalu Muzycznym „Wybitni artyści. Roman Palester”, wieczór pamięci „Ukraiński kompozytor Kim Szutenko. Twórczość długości życia (z okazji 90. rocznicy urodzin)”, muzyczna pielgrzymka z udziałem W. Kubicy do Tymoszówki, oraz koncert „Pieśni małej ojczyzny Szymanowskiego” (z okazji 30. rocznicy wyprawy folklorystycznej do Tymoszówki) z udziałem zespołów folklorystycznych „Dyke Pole”, „Młynoczok” i Koledżu Muzycznego.
Organizacja XXI festiwalu (25 września – 27 listopada 2023) podczas drugiej jesieni wojennej stała się możliwa dzięki połączeniu trzech projektów. Kluczowymi wydarzeniami były dwa koncerty w ramach projektu „O niepodległość walczyli muzyką”, którego celem było wykazanie solidarności polsko-ukraińskiej w wojnie z Rosją. Znany już festiwalowej publiczności pianista Wojciech Kubica tym razem wystąpił w duecie ze skrzypkiem Robertem Łagunakiem w filharmoniach obwodowych w Kirowogradzie i Czerkasach. Obom koncertom towarzyszyły mini-wystawy (K. Szymanowski, I. J. Paderewski, A. Sołtys). Projekt realizowany przy wsparciu Fundacji „Wolność i Demokracja” (Warszawa) w ramach projektu „„Bliżej Polski. Regranting. Wsparcie realizacji wydarzeń polonijnych za granicą”, który jest realizowany przez Fundacja Wolność i Demokracja i finansowany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów RP Kancelaria Premiera w ramach konkursu „Polska i Polacy za Granicą 2023”.
Cykl koncertów „Karol Szymanowski: wojna w życiu artysty” (Kropywnytski, Czerkasy, Lwów) był częścią projektu „Zakochani w Ukrainie. Znani Polacy z pogranicza Kijowa i Chersoniu”, wspieranego przez Stowarzyszenie „Odra-Niemen” (Wrocław, Polska) w ramach konkursu małych grantów Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt ten łączył również koncerty z tworzeniem i prezentacjami wystawy o tej samej nazwie. Wystąpili Maria Polaczok (skrzypce), Jewhen Romanow (fortepian), studenci-wokaliści Daniil Sergiejew, Maksym Anochin, Pawło Zadorożny (Kropywnycki), Sofija Maczuła (Lwów). Wykonanie Trzech pieśni żołnierskich K. Szymanowskiego stało się ogólnoukraińską premierą.
Koncert w ramach festiwalu słynnego kobziarza Tarasa Kompanienczuka – bandurysty, lirnika, kompozytora, lidera zespołu „Chorea Kozacka”, badacza, rekonstruktora repertuaru kobzarsko-lirowskiego, stał się możliwy dzięki projektowi „Na stos rzuciliśmy swój życia los: warsztaty i koncert polskiej pieśni wojskowej”. Projekt został wsparty przez „Towarzystwo Odra-Neman” (Wrocław, Polska) w ramach konkursu małych grantów Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz Polonii i Polaków poza granicami Ojczyzny 2023. Taras Kompanichenko, który od pierwszych dni pełnoskalowej inwazji służy w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy, dał trzygodzinny charytatywny koncert na rzecz rodzin poległych żołnierzy.
Zwieńczeniem festiwalu był koncert utworów Karola Szymanowskiego w wykonaniu pianisty Jewgienija Romanowa.
Oprócz koncertów program festiwalu wzbogaciła prezentacja „Muzyka – front intelektualny” z udziałem muzykolożki Iriny Sikorskiej, wieczór „In Memoriam. Projekty muzyczne Andrija Nadieżdina” z udziałem zespołu folklorystycznego „Mlynoczok”, prezentacja książki Joanny Domańskiej „Preludia op. 1 i etiudy op. 4 Karola Szymanowskiego. Kwestie interpretacji” z udziałem Aleksandra Polaczoka i Jewhena Romanowa oraz warsztaty Jewhena Romanowa.
XXII Festiwal „Jesień z muzyką Karola Szymanowskiego” (28 września – 1 listopada 2024)
Po raz pierwszy od 2021 roku festiwal jako projekt pod nazwą „Polsko-ukraiński festiwal „Jesień z muzyką Karola Szymanowskiego: ważne, żeby się nie poddawać” otrzymał finansowanie od Fundacji Wolność i Demokracja (Warszawa), która włączyła to wydarzenie do swojego projektu pod nazwą „Wielka polska rodzina – popularyzujemy polską kulturę na Ukrainie”. Projekt został wsparty przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej w ramach konkursu „Polonia i Polacy za granicą 2024 – wydarzenia i inicjatywy Polonii”.
W sumie zorganizowano 18 wydarzeń. Osiem z nich to występy jednej z najlepszych interpretatorek muzyki Karola Szymanowskiego, profesor Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach Joanny Domańskiej. Program czterech koncertów w Odessie, Kropywnyckim, Kamionce i Kijowie składał się z najbardziej monumentalnych utworów fortepianowych kompozytora z wczesnego okresu twórczości: Sonata nr 1 c-moll op. 8, Preludium i fuga cis-moll (1910), Wariacje na polski temat ludowy c-moll op. 10. Oprócz koncertów pianistka przeprowadziła 2 warsztaty i 2 prezentacje swojej książki „Preludia op. 1 i etiudy op. 4 Karola Szymanowskiego. Kwestie interpretacji”.
Głębokie i silne wrażenie wywarł koncert fortepianowy „Muzyczny wszechświat Ferenca Liszta” z udziałem Aliny Romanowej i Artema Lachowycza w Kirowogradzkiej Filharmonii Obwodowej.
Nie tylko w Kropywnyckim, ale także we Lwowie odbyły się koncerty zespołu muzyki polskiej i ukraińskiej „Akolada” (duety: Jurij Huran, flet – Jewgien Romanow, fortepian; Maria Polaczok, skrzypce – Jewgien Romanow, fortepian) oraz zespołu folklorystycznego „Mlynoczok”. Zespół po raz pierwszy wystąpił w stolicy Galicji, prezentując program „Pieśni Tymoszkowki – małej ojczyzny Karola Szymanowskiego”.
W rzymskokatolickim kościele Świętego Ducha w Kropywnyckim w tym roku odbyło się więcej wydarzeń niż zwykle. Z sukcesem odbyły się koncerty Orkiestry Kameralnej Kropywnyckiego Muzycznego Koledżu Zawodowego pod dyrekcją Natalii Chiłobokowej oraz Kropywnyckiego Miejskiego Chóru Kameralnego „Elefteria” pod dyrekcją Julii Łewczenko, a także solowy koncert gitarzysty Ołeksandra Cybulskiego (Ukraina – Australia).



